Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) worden vaak gezien als ongemakkelijke, maar behandelbare infecties. Toch is er een onderbelicht risico dat verder gaat dan tijdelijke klachten: bepaalde soa’s kunnen namelijk bijdragen aan de ontwikkeling van kanker.
Welke soa's zijn verbonden aan kanker?
De meest bekende soa die aan kanker is gekoppeld, is het humaan papillomavirus (hpv). Hp-virusinfecties zijn verantwoordelijk voor bijna alle gevallen van baarmoederhalskanker en spelen ook een rol bij keelkanker, anuskanker en peniskanker. Andere soa’s, zoals hiv en hepatitis b, verhogen eveneens het risico op kanker, zij het op een andere manier. Deze infecties beïnvloeden het immuunsysteem en verhogen indirect het risico op kanker.
Hoe veroorzaakt hpv kanker?
Het hp-virus wordt verspreid via huid-op-huidcontact en kan jarenlang in het lichaam aanwezig blijven zonder duidelijke symptomen te veroorzaken. Bepaalde hoog-risicovarianten van hpv kunnen zich nestelen in de cellen van de baarmoederhals, penis of keel en leiden tot genetische veranderingen. Na verloop van tijd kunnen deze veranderingen uitgroeien tot kanker, vooral als het immuunsysteem de infectie niet zelf kan opruimen. Vaccinaties tegen hpv kunnen deze risico’s aanzienlijk verminderen.
Waarom hiv het risico op kanker verhoogt
Hiv zelf veroorzaakt geen kanker, maar het verzwakt het immuunsysteem, wat het lichaam kwetsbaar maakt voor andere virussen die kankerverwekkend kunnen zijn, zoals hpv en het Epstein-Barr-virus (verantwoordelijk voor bepaalde vormen van lymfeklierkanker). Mensen met hiv hebben door hun verminderde afweer meer kans op agressieve vormen van kanker, zoals Kaposi-sarcoom en non-Hodgkinlymfoom. Regelmatige medische controle en antiretrovirale therapie helpen deze risico’s te verkleinen.
De rol van hepatitis b bij leverkanker
Hepatitis b, een soa die via bloed en seksueel contact wordt overgedragen, is een belangrijke oorzaak van leverkanker. Chronische hepatitis b-infecties leiden tot ontstekingen en littekens in de lever, die uiteindelijk het risico op leverkanker vergroten. Vaccinaties en een goede behandeling voor mensen die al geïnfecteerd zijn, kunnen de kans op complicaties en kanker aanzienlijk verminderen.
Hoe kun je je beschermen tegen soa-gerelateerde kankerrisico's?
Preventie is de sleutel tot het verkleinen van het risico op soa-gerelateerde kanker. Vaccinaties tegen hpv en hepatitis b zijn zeer effectief en worden steeds vaker aanbevolen voor jongeren. Verder is het essentieel om regelmatig getest te worden op soa's, vooral als je seks hebt zonder bescherming of meerdere partners hebt. Het gebruik van condooms biedt niet volledige bescherming tegen hpv, maar verkleint wel het risico op andere soa's.
Wat kun je doen als je al een soa hebt gehad?
Als je een soa hebt gehad, vooral hpv of hiv, is het belangrijk om regelmatig medische check-ups te ondergaan. Vrouwen met hpv moeten bijvoorbeeld regelmatig een uitstrijkje laten maken om baarmoederhalskanker vroegtijdig op te sporen. Mannen en vrouwen met hiv moeten ook hun gezondheidsstatus goed bijhouden en eventuele veranderingen tijdig bespreken met een arts.
